Nông dân TPHCM chuyển đổi số, mở lối cho nông nghiệp hiện đại
Những năm gần đây, nhiều nông dân đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ số vào sản xuất và kinh doanh, biến những mô hình tưởng chừng nhỏ lẻ thành thương hiệu có sức lan tỏa.
Một trong những điển hình là chị Thạch Thị Kim Hoa ở xã Minh Thạnh (địa bàn hợp nhất xã Minh Thạnh, xã Minh Hòa và một phần của xã Minh Tân), người khởi nghiệp thành công từ nghề trồng và kinh doanh hoa lan.
Không theo con đường đại học như nhiều bạn cùng lứa, chị Hoa bắt đầu từ niềm đam mê lan kiểng, tham gia lớp tập huấn do Hội Nông dân xã tổ chức, rồi thử nhập giống lan về bán ngay tại tiệm cắt tóc của mình.
Sản phẩm bán hết nhanh, chị mạnh dạn mở vườn lan, kết hợp trồng nhiều loại như dendro, mokara và thiết kế các tác phẩm hoa lan nghệ thuật.
Năm 2016, trên diện tích 600m², chị chính thức lập vườn tại nhà, tập trung vào lan chậu và các tác phẩm phối nhiều loại hoa. Mô hình mới mẻ này nhanh chóng được thị trường đón nhận.
Sau 3 năm, sản lượng đạt 500–1.000 chậu mỗi tháng, doanh thu hơn 2 tỷ đồng/năm. Chị tiếp tục mở thêm vườn thứ hai rộng 2.000m², đầu tư trên 2 tỷ đồng và tạo việc làm cho hơn 20 lao động địa phương.
Điểm khác biệt của chị Hoa là tiên phong sử dụng livestream để bán hàng. “Từ khi chuyển sang kinh doanh số, tôi tiếp cận được nhiều khách hàng hơn, mỗi buổi livestream có thể chốt 100–200 đơn từ khắp mọi miền”, chị chia sẻ.
Không chỉ bán cho vườn của mình, chị còn dành thời gian livestream cho hơn 20 vườn lan khác, tạo mạng lưới tiêu thụ bền vững, giúp nông dân yên tâm sản xuất.
Không chỉ ở lĩnh vực hoa lan, chuyển đổi số cũng đang thay đổi cách sản xuất tại nhiều trang trại nông nghiệp công nghệ cao. Ông Nguyễn Hồng Quyết – Giám đốc HTX Nông nghiệp công nghệ cao Kim Long ở xã Phú Giáo (nơi hợp nhất thị trấn Phước Vĩnh, xã An Bình và một phần xã Tam Lập) quản lý toàn bộ quy trình trồng dưa lưới qua phần mềm nhật ký điện tử FaceFarm.
“Bà con xã viên cập nhật dữ liệu hàng ngày, kỹ sư theo dõi từ xa, biết vườn nào có vấn đề để xử lý kịp thời. Nhật ký cũng giúp HTX kiểm soát đầu vào, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy trình”, ông Quyết nói.
Anh Trần Văn Dũng, thành viên HTX cho biết, tại HTX Kim Long, dưa lưới được trồng trong nhà màng theo công nghệ Israel, tưới nhỏ giọt và châm phân tự động. Nhờ đó giảm nhân công, hạn chế tác động của thời tiết, kiểm soát sâu bệnh, tạo sản phẩm đồng đều, an toàn.
Sản lượng tăng từ 1,5–2 tấn/vụ lên 3–4 tấn, lợi nhuận bình quân hơn 250 triệu đồng/ha. “Mỗi quả dưa đều gắn mã QR để truy xuất nguồn gốc, từ ngày trồng đến ngày thu hoạch”, anh Dũng nói.
Nông nghiệp số kết hợp liên kết sản xuất, chìa khóa cho nông dân TPHCM phát triển bền vững
Chuyển đổi số sẽ khó đạt hiệu quả cao nếu thiếu liên kết sản xuất, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu. Câu chuyện của chị Lâm Thị Mỹ Tiên, chủ trang trại cam, quýt đạt OCOP 3 ở xã Thường Tân (địa bàn sáp nhập xã Lạc An, Hiếu Liêm, Thường Tân và một phần của xã Tân Mỹ) là minh chứng.
Theo chị Tiên, nhiều nông dân làm ra nông sản chất lượng nhưng không biết cách giới thiệu, quảng bá. “Người trồng cam, quýt, chuối cau… vẫn phụ thuộc thương lái, thiếu kỹ năng marketing, chưa tự tin kể câu chuyện về sản phẩm của mình”, chị nói. Thực tế này khiến giá trị nông sản chưa cao và khó cạnh tranh ở thị trường quốc tế.
Từ kinh nghiệm tham gia các hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước, chị Tiên nhận thấy, việc kể câu chuyện thương hiệu, bắt đầu từ nguồn gốc, quy trình canh tác, đến nét văn hóa vùng miền sẽ tạo sự kết nối cảm xúc mạnh mẽ với người tiêu dùng.
Mỗi video chị chia sẻ trên các nền tảng trực tuyến là một lát cắt đời thực. Ví dụ, các video giải thích lý do cam sành rớt giá thay vì kêu gọi kêu gọi hỗ trợ tiêu thụ đã tạo sự khác biệt, giúp người tiêu dùng hiểu và trân trọng giá trị sản phẩm.
Video phát trên kênh TikTok “Tiên Quýt” thu hút hơn 34.000 người theo dõi. Người xem hiểu vì sao sản phẩm thay đổi theo mùa. Họ tin vào người trồng. Họ sẵn lòng trả giá xứng đáng.
Cơ sở của chị đã tăng doanh thu 2–3 tỷ đồng/năm, tạo việc làm cho hơn 30 lao động nhờ kết hợp quảng bá thương hiệu và tiêu thụ qua kênh số.
Liên kết sản xuất cũng là nền tảng để nâng cao chất lượng và đảm bảo đầu ra. Ngay từ đầu, HTX Kim Long đã ký hợp đồng với nhiều nông dân ở khu vực Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, áp dụng quy trình canh tác thống nhất, bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Nhờ vậy, HTX tránh được tình trạng “được mùa rớt giá”, sản phẩm ổn định về chất lượng.
Song song, HTX đẩy mạnh thương mại điện tử, đưa sản phẩm lên các sàn Vỏ Sò, Postmart, Sendo và hợp tác với hệ thống siêu thị toàn quốc. Từ năm 2023, HTX tổ chức livestream bán hàng trên Facebook, TikTok Shop. Mỗi buổi giới thiệu trực tiếp tại vườn, quay cận cảnh thu hoạch, đóng gói, giúp lượng đơn tăng 10–15% và mở rộng tệp khách hàng trẻ.
Bên cạnh đó, việc tham gia chương trình “Tick xanh trách nhiệm” của Sở Công Thương TPHCM đã giúp sản lượng tiêu thụ dưa lưới của HTX tăng hơn 20% chỉ sau 6 tháng, nâng cao uy tín trên thị trường. Hiện HTX có 73 thành viên, diện tích sản xuất 20 ha, sản lượng khoảng 2.200 tấn/năm, doanh thu trên 45 tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho 60–70 lao động.
Những kết quả này cho thấy, khi công nghệ số kết hợp với liên kết chặt chẽ giữa các thành viên, doanh nghiệp và thị trường, nông sản không chỉ nâng giá trị mà còn mở rộng khả năng cạnh tranh.
TS. Trần Minh Hải – Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, bên cạnh đầu tư hạ tầng cho nông thôn, TPHCM đồng thời chú trọng đầu tư “phi hạ tầng” như phát triển HTX mạnh về tổ chức, dịch vụ và liên kết chuỗi.
TS. Hải nhấn mạnh, HTX phải trở thành trung tâm điều phối sản xuất – tiêu thụ, đủ năng lực cung ứng dịch vụ cho doanh nghiệp, hỗ trợ kỹ thuật, quản lý chất lượng bằng công nghệ, tổ chức mua chung – bán chung để giảm chi phí và nâng giá trị sản phẩm.
Đồng thời, theo ông, chuyển đổi số sẽ phát huy hiệu quả khi gắn với mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ. Nếu mỗi nông hộ hoạt động đơn lẻ, ứng dụng số bị giới hạn.
“Nhưng khi gắn kết thành chuỗi, công nghệ sẽ giúp cả cộng đồng nông dân phát triển đồng bộ từ khâu sản xuất, chế biến đến tiếp thị và bán hàng, tạo nền tảng vững chắc cho nông nghiệp Việt Nam hội nhập trong kỷ nguyên 4.0”, TS. Hải chia sẻ.
Nguồn: Dân Việt